Toen en Nu Steden

 

 



Het schitterende Trippenhuis werd in 1662 gebouwd.
Let op de schoorstenen met de vorm van kanonnen:
Trip was een wapenfabrikant.
Zijn familie verhuisde naar Luik
om aan vervolging te ontkomen.
Jakob Trip liet zichzelf en zijn vrouw
door Rembrandt portretteren.

 

een reconstructie van de binnenstad en de Dam rond 1630




 

 



 

 

een laat zelfportret van Rembrandt,
die een fortuin verdiende en verloor in de Gouden Eeuw

 

 

 

 

De Jordaan vanuit de lucht.
Deze wijk net ten westen van de Prinsengracht,
heeft typisch Amsterdamse huizen:
lang en smal, met grote vensters.


de nieuwe voorsteden uit het begin van de 20e eeuw
zijn in een moderne,
maar vriendelijke stijl gebouwd, met fantasierijke details,
zoals deze grote, houten toegangsdeur.

 

  Amsterdam

 

Als een van Europa 's centra van handel en cultuur combineert de stad Amsterdam moeiteloos burgerlijk fatsoen en jeugdig radicalisme.

Amsterdam is een compacte stad met zo'n 650.000 inwoners.
Het pittoreske stadsbeeld contrasteert met zijn status als hoofdstad van de Europese tegencultuur.
De ontspannen sfeer en de vrije verkoop van softdrugs in coffeeshops trekt het hele jaar door grote aantallen jonge toeristen.

 

 

De Dam aan de Amstel

Rond 1200 werd er bij de monding van de Amstel een vissersdorpje gebouwd.
De ligging aan de kust van een binnenzee, de Zuiderzee, beschutte het dorp tegen stormen terwijl er een open verbinding met de Noordzee was.
Al snel ontwikkelde het zich tot een bloeiende haven.

Rond 1270 bouwden de bewoners een dam om het getij te beheersen, waarmee de nederzetting zijn naam kreeg.
In 1275 gaf de graaf van Holland 'Amstelledamme' ontheffing van tolbetaling op Hollandse waterwegen.
In 1317, kort na de verwerving van stadsrechten, werd de stad door de graaf geannexeerd.


Veel schepen van het Hanzeverbond legden in Amsterdam aan. Er ontstond een levendige handel in graan, gezouten vis, bier, wijn, hout en stoffen, vaak vervoerd door schepen die onder de tarieven van de Hanze doken.
Toen de stad in zijn moerassige omgeving moest uitbreiden, gebruikten de Nederlanders hun befaamde landwinning-
technieken.


Met windmolens werden omdijkte percelen drooggemalen
tot polders.
Aan landzijde werd Amsterdam beschermd door muren en
een gracht.
Rond 1380 volgde een nieuwe stadsuitbreiding.
Men groef een gracht en bouwde een nieuwe muur.
Deze procedure werd meermalen herhaald, twee keer in
de 15e eeuw en drie keer vlak voor 1600.


De Amsterdamse gemeenschap was al snel te groot voot
de Oude of Sint-Nicolaaskerk, die van 1300 dateerde.
Kort na 1400 werd de Nieuwe of Sint-Carherinakerk aan
de andere kant van de oever bij de oorspronkelijke dam.


Het omliggende gebied werd het belangrijkste plein, de Dam, waaraan het stadhuis kwam te liggen.
Nederland was onderdeel van het Heilige Roomse Rijk en
werd door de Habsburgers geregeerd.


De 16e eeuw bracht het protestantisme.
Radicale Wederdopers bezetten het stadhuis en protestanten vernielden religieuze beeltenissen in
de Oude Kerk.


In 1567 stuurde Filips II van Spanje, hertog Alva om het katholicisme te herstellen.
Amsterdam steunde de katholieken terwijl het omliggende gebied protestant was onder leiding van Willem van Oranje.
De stad moest in 1578 capituleren. Toch bleek het protestantisme een ongekende bloei in te luiden.

Het Amsterdamse huis


Het middeleeuwse Amsterdam was uit hout opgetrokken.
Na de branden in 1421 en 1453 werd het gebruik van baksteen verplicht.
Door de hoge grondprijzen ontstond het hoge en smalle Amsterdamse huis.
Voor de fundamenten werden lange palen in de grond geheid.
De dwarsbalken voor de vloeren rustten op dragende zijmuren. terwijl voor- en achtergevel zelfdragend waren.
Hierdoor kon men grote vensters aanbrengen zodat het dag-
licht ook achterin de diepe kamers kon komen.
Een opvallend kenmerk was de halsgevel, vaak met een kraan om meubilair en goederen op te hijsen.
Binnen waren de trappen smal en steil.
Aan de voorkant waren de kamers groter dan achter.
Door deze bescheiden bouwstijl ontstond een harmonieus stadsgezicht.

Een reeks tegenslagen

In de tweede helft van de 17e eeuw kregen de Nederlanden een oorlog met Engeland, een mislukte Franse invasie en
een verlenging van de Tachtigjarige Oorlog te verduren.

De oorlog putte de Amsterdamse rijkdom uit en het verval begon.
Door binnenlandse onrust in de jaren '80 van de 18e eeuw slaagden de Fransen erin Nederland te bezetten en de Bataafse Republiek te installeren.
In 1806 werd Napoleons broer Lodewijk aangewezen als koning van de Nederlanden.
Hij nam zijn intrek in het Stadhuis, dat daarna het Koninklijk Paleis werd genoemd.

In 1813 was Nederland weer onafhankelijk maar de hernieuwing van de koloniale handel kon de Amsterdamse rijkdom niet herstellen.

De nieuwe grotere koopvaardijschepen konden de ondiepe Zuiderzee niet bevaren, waardoor de handel zich naar
de Rotterdamse haven verplaatste.

In het midden van de 19e eeuw heerste er een recessie.
Vanaf het platteland trokken berooide mensen naar Amsterdam.

De overbevolking veroorzaakte epidemieën: in 1848-1849 stierven tweeduizend mensen aan cholera.

Toch waren er ook positieve aspecten. Na 1848 werden
de drassige gronden rondom de stad drooggelegd, zodat
landbouw en aanleg van wegen en spoorwegen mogelijk waren.
De industrie leefde op en er werden voorsteden bijgebouwd.

Een veerkrachtige stad

Tussen 1870 en 1900 groeide de Amsterdamse bevolking van 255.000 naar 511.000.
In de Eerste Wereldoorlog bleef Nederland neutraal, zodat in 1917 Plan Zuid aangelegd kon worden: een ruim opgezette voorstad in een stijl die de Amsterdamse School wordt genoemd.

In 1935 werd het ambitieuze Algemeen Uitbreidingsplan goedgekeurd, waarin groenvoorziening een grote rol speelde.

Heel Europa had inmiddels last van de recessie, zodat er weinig bouwactiviteit was.
Toen de Duitsers in 1940 binnenvielen, woonden er 80.000 Joden in de stad. Na de oorlog waren dat er nog minder dan 14.000.

Het dagboek van Anne Frank, het joodse meisje dat onder-
gedoken in een achterhuis woonde tot ze verraden en gedeporteerd werd, geeft een beschrijving van deze vreselijke tijd.

Na de oorlog begonnen de Amsterdammers met de uitvoering van het Uitbreidingsplan en bouwden voorsteden op drooggelegde gronden.
Als zeehaven heeft de stad Rotterdam nooit meer geëvenaard, maar de luchthaven Schiphol is een van de drukste vliegvelden van Europa.

Er brak een periode van welvaart aan die zelfs de recessie van de jaren '90 heeft doorstaan, maar niet zonder reactie.

Vanaf het midden van de jaren '60 begonnen de provo's
ludieke protestacties tegen de consumptiemaatschappij.
Zo stelden zij witte fietsen ter beschikking voor algemeen gebruik om het autoverkeer in de binnenstad terug te dringen.
Hoewel de provo's verleden tijd zijn is er iets van hun idealisme in de stad blijven hangen.
Amsterdam is een fijne stad voor jongeren.

 
 
 
 
 
 
 

naar index