over het Kurhaus in Scheveningen
 

Geschiedenis Kurhaus Scheveningen

1818: De Scheveninger Jacob Pronk bouwt een houten badhuis waar men in tobbes een bad kan nemen in het geneeskrachtige zeewater.
Dit wordt later vervangen door het Groot Stedelijk Badhuis.

1885: Het Groot Stedelijk Badhuis maakt plaats voor het eerste Kurhaus dat op 11 juli officieel wordt geopend door toenmalig burgemeester van Den Haag Mr. J.C. Patijn.
Het eerste Kurhaus bestond uit een concertzaal (de Kurzaal) , 120 kamers, 2 restaurants en verscheidene zalen.
De architecten waren Johann Friedrich Henkenhaf en Friedrich Ebert, bouwkosten 600.000,-.

1885: In een van de zalen van het Kurhaus wordt de Club de Scheveninque geopend; een besloten club waar Ecarte en Baccara werd gespeeld.
Deze voorloper van het Casino werd in 1905 op last van de overheid gesloten.

1886: Het Kurhaus brandt tot de grond toe af en wordt binnen een jaar totaal herbouwd.

1893: Koningin Wilhelmina, 13 jaar oud, zet als eerste haar handtekening in het beroemde gastenboek, samen met haar moeder Koningin Emma.

1904: De Brusselse schilder Van Hoeck schildert in een maand tijd met een staf van 30 knechten de plafondschilderingen in de Kurzaal, voorstellende de jacht, de visserij, de muziek en Neptunus alsmede de tekens van de dierenriem.

1927: Tot aan de zestiger jaren is Scheveningen een internationaal muzikaal centrum.

Dankzij de bezielende leiding van de "Keizer van Scheveningen", Mr. A. Adama Zijlstra, traden bijna alle beroemdheden op in de toenmalige concertzaal, de Kurzaal.
Zo stonden hier Mischa Elman en Wladimir Horowitz, Richard Tauber, Lucienne Boyer, Greta Keller, Marie Dubas, Maurice Chevalier, Herbertvon Karajan, La Argentina, Duke Ellington, Ray Ventura,
Bela Bartok,Edith Piaf, Charles Trenet, George Brassens, Maria Callas, Marlène Dietrich en als een van de laatsten de Rolling Stones, in 1965
toen zij in de Kurzaal voor de 1e maal in Europa optraden.

Staatshoofden en vorsten die in het Kurhaus logeerden:
Carola Koningin van Sachsen, Maria Josepha Aartshertogin van Oostenrijk, Irene Prinses van Pruisen, Friedrich Aartshertog van Baden, Harry Truman, Winston Churchill, President Coty, Keizer Hirohito en Kroonprinsen uit Japan, Denemarken, Oostenrijk en Pruisen.

1947: Start van het Holland Festival met o.a. een optreden van
de dirigent Leonard Bernstein.

1969: Het Kurhaus oude stijl wordt gesloten.

Internationale conferenties in het Kurhaus

1894: Internationale Vredesconferentie in het Kurhaus.
De spil van de Europese vredesbeweging, de Oostenrijkse Gravin Bertha von Suttner die in 1905 een Nobelprijs zal ontvangen, is het officieuze middelpunt.

1899: Op initiatief van Tsaar Nicolaas van Rusland wordt een Vredes Conferentie georganiseerd met 100 gedelegeerden uit 26 landen.
De vergaderingen vinden plaats in Huis Den Bosch, de delegaties overnachten in het Kurhaus.
Tijdens deze conferentie wordt besloten tot het instellen van het Internationale Hof van Justitie.

1907: Op initiatief van Theodore Roosevelt wordt de volgende Internationale Vredes Conferentie in Den Haag georganiseerd met 200 gedelegeerden uit 44 landen.
Men vergadert in de Ridderzaal maar het merendeel van de delegaties slaapt in het Kurhaus.
Tijdens deze conferentie wordt de 1e steen gelegd voor het Vredespaleis.

1929: Opnieuw komen internationale delegaties in Den Haag, deze keer om te praten over het Young Plan in Ridderzaal.
Men trachtte een nieuwe regeling te treffen voor de herstelbetalingen door Duitsland na de 1e Wereldoorlog.
Aanwezig zijn o.a. Aristide Briand, Gustav Streseman en Lord Snowdon.
De directie van het Kurhaus moest in allerijl de hotelkamers laten ontruimen omdat de aanvangsdatum van de conferentie tot op het laatste moment onzeker was.

1948: Tijdens het Europa Congres dat wordt gehouden in de Ridderzaal wordt de basis gelegd voor het Europese Parlement.
Sir Winston Churchill en zijn echtgenote Clementine plaatsen bij die gelegenheid hun handtekeningen in het Kurhaus gastenboek.

Het Kurhaus, een stukje historie

De geschiedenis van het Kurhaus begint in 1818, als Jacob Pronk, een ondernemende inwoner van Scheveningen, besluit een paviljoen te stichten, waarvan de inrichting
- vier kamers, voorzien van badkuipen die ofwel met koud ofwel met warm water konden worden gevuld - aansloot op de in die tijd in zwang zijnde zeewater en - luchtkuren.
Pronk was in het bezit van twee badkoetsen, waarmee geïnteresseerden zonder gezien te worden de zee in konden rijden, om zich vervolgens behoedzaam in het water te laten glijden.

Stedelijk badhuis:

het Badhuis werd een groot succes, zelfs zo groot dat er in 1826 een stenen gebouw werd opgezet met de naam "Gemeentelijk Badhuis".
Hier trof men zowel hotelkamers, als een bibliotheek, een billiard-kamer,eetzalen en badfaciliteiten aan.
Jacob Pronk werd gedwongen zijn bezittingen aan de gemeenteraad van Den Haag te verkopen, die vervolgens het beheer overnam.
Toen de kuuroorden in België de concurrentiestrijd dreigden te winnen, werd er beslist dat Scheveningen een grootschalig project op moest zetten.
Er werd een consortium opgericht bestaande uit vier Nederlandse zakenmensen.
Het consortium kwam met de gemeenteraad overeen dat er tot 1958 een jaarlijkse huur van 25.000.- aan de gemeenteraad zou worden betaald.

Kurhaus

Het Badhuis werd afgebroken en binnen een jaar werd het Kurhaus gebouwd door de Duitse architektenJohann Friedrich Henkenhaf en Friedrich Ebert, de architect van het Krasnapolsky Hotel in Amsterdam.

Het Kurhaus werd geopend in 1885 en bood 150 hotelkamers,
een grote hal (de Kurzaal), restaurant La Corvette, een lift en heetwatervoorzieningen.
In 1886 brandde het Kurhaus tot de grond af, maar binnen een jaar werd het helemaal opnieuw opgebouwd.
In de daaropvolgende jaren voegde het consortium een winkelgalerij, een pier, de Kurhaus Bar, twee hotels, het Circustheater en het inhalatorium toe aan het Kurhaus.

In het inhalatorium werden mensen behandeld met zeewater tegen allerhande kwalen, en kon men de frisse zeelucht inhaleren.
Het inhalatorium bestond tot 1945; toen werd het omgebouwd tot een klein theatertje.

In 1952 werd er in het Kurhaus centrale verwarming aangelegd, tot die tijd werd het hotel eigenlijk alleen als zomerverblijf gezien.
Maar wel een zomerverblijf met klasse.
Leden van het Koninklijk Huis, buitenlandse gasten en staatshoofden brachten hun zomer in het Kurhaus door.

Een van de grootste attracties was de aangeboden muziek.
De grote hal (de Kurzaal) die op dat moment als concertzaal fungeerde, bood elke dag wel een voorstelling van befaamde concertgezelschappen en musician.
Om er een paar te noemen; Richard Tauber, Maurice Chevalier, Edith Piaf, Duke Ellington, Marlène Dietrich, Bela Bartok, Leonard Bernstein.

Staatshoofden werden bij gala-avonden ontvangen door de Nederlandse regering of de Koninklijke familie.
In de 60er jaren ging Scheveningen in andere handen over, de toeristen verkozen zonnigere oorden en het verval werd zichtbaar.

Begin 1970 vond de Gemeente het Consortium Scheveningen, bestaande uit Bredero en Nationale Nederlanden bereid om gezamenlijk een nieuw Scheveningen te ontwikkelen, dat het gehele jaar door kon worden geëxploiteerd.
Gezien de slechte staat waarin het Kurhaus verkeerde, werd besloten tot een totale herbouw.
Kosten 110 miljoen gulden, mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van het rijk toen het Kurhaus werd geplaatst op de lijst van nationale monumenten.

 

Herbouw

Dat bij de herbouw na de brand in 1887 niet altijd even zorgvuldig te werk werd gegaan, bleek bij de renovatie. Er moest veel meer worden vervangen dan oorspronkelijk werd verwacht.
Omdat in de vleugels vanwege een economische hotelexploitatie een extra verdieping moest worden gebouwd, zonder dat dit tot wijziging van de gevel zou leiden, werd besloten tot sloop van de vleugels over te gaan.
Bij de herbouw werden in beide vleugels twee zalen, de Cor Ruyszaal in het Casino-gedeelte en de Spiegelzaal in het Kurhaus-gedeelte, volledig in hun oude luister en op de oude plaats opgetrokken.
De façade van het Kurhaus werd herbouwd met nieuwe bakstenen en dezelfde vijf kleuren die in de oude gevel voorkwamen.
Ook de natuurstenen ornamenten moesten worden vervangen.
In overleg met Monumentenzorg werd gekozen voor door en door beton.
Hiertoe werden eerst alle beschadigde stukken in klei en gips door een beeldhouwer in de oorspronkelijke staat teruggebracht.
Daarna konden de mallen worden vervaardigd en de betonnen stukken worden gegoten.
In totaal werden op deze wijze 5.300 eenheden in 65 modellen vervaardigd.
De totale restauratie duurde 5 jaar en kwam tot stand onder leiding van architect Bart van Kasteel.
Hij ontwierp ook het nieuwe gedeelte dat op het oude terras aan het Kurhaus werd gebouwd.
In de"tentvormige" constructie werden een aantal conferentiezalen en het à la carte restaurant "Kandinsky"ondergebracht.
De restauratie werd uitgevoerd door Bredero's Bouwbedrijf Nederland B.V.
Het interieur van het Kurhaus is ontworpen door de Duitse binnenhuisarchitect Bernd Schmigalla.

 

KURZAAL

De Kurzaal, thans nationaal monument, is een exacte kopie van de oude concertzaal, waar vroeger vele bekende orkesten zoals de Berliner Philharmoniker evenals o.a. Marlène Dietrich, Pablo Casals, Julia Culp en Edith Piaf optraden.
Origineel zijn alleen de houten koepel die dateert uit 1887 en de schilderingen op het plafond.
Deze schilderingen werden in 1904 aangebracht door de Brusselse schilder N. Hoek.
Aangezien deze schilderingen op linnen waren aangebracht was het mogelijk de doeken te verwijderen.
Na gerestaureerd en schoongemaakt te zijn konden de schilderingen weer worden aangebracht.
De voormalige concertzaal is nu een spectaculair café, indrukwekkend door de ruimte, de kristallen kroonluchters en het prachtige plafond, intiem door het gebruik van licht op de vloer met kleine lantarenpalen en met bladgoud geklede zuilen op de terrassen.
Het podium van de vroegere concertzaal is nu de Kurhaus Bar waar de met een "trompe l'oeuil" effectgeschilderde gordijnen het theatrale effect versterken.
Zowel de zuilen in de bar als de koepel in de bar zijn belegd met bladgoud.
Aan beide zijden van de bar zijn koperen platen bevestigd waarop de namen te lezen zijn van de beroemde musici die in het Kurhaus hebben opgetreden.
De beroemde Haagse porseleinfabrikant Rozenburg is de maker van het originele tegeltableau uit 1908 op de zuidelijke wand van de Kurzaal.
Het tableau werd aangeboden bij het 25-jarig bestaan van de Maatschappij Zeebad Scheveningen en vermeld de namen van de toenmalige Raad van Bestuur geïllustreerd door afbeeldingen van het voormalig Groot Stedelijk Badhuis en het oude Kurhaus.
In de entree van het Kurhaus zit de blauwe zeemeermin; een ontwerp van de Amsterdamse kunstenares Wendela Gevers Deynoot.

Ondanks het feit dat de Kurzaal geen concertzaal meer is, wordt toch getracht zoveel mogelijk muziek te laten klinken.
Iedere avond speelt een pianist in de Kurzaal en op vrijdag- en zaterdagavond zijn er diner dansants.

 

HET KURHAUS GASTENBOEK

Het beroemde gastenboek werd in 1893 voor de eerste maal gebruikt door Prinses Wilhelmina, die het Kurhaus op dertienjarige leeftijd met haar moeder Koningin-regentes Emma bezocht.
Het monumentale boek heeft een kalfslederen omslag en is voorzien van zilverbeslag.
Op de voorkant prijkt het wapen van Den Haag.

Sinds de ingebruikneming van het boek is het altijd benut om VIP's -
zoals staatshoofden, filmsterren, artiesten van naam hun handtekening erin te laten plaatsen.
Een greep uit de handtekeningen: Igor Strawinsky, Herbert von Karajan, Marlène Dietrich, Joan Crawford,Keizer Hiro Hito van Japan, President Coty, Koning Haakon van Noorwegen en Henry Kissinger.

Het boek krijgt een extra dimensie door de vele illustraties waarbij vooral die van enkele schilders van de Haagse School (Mesdag, Isaac en Jozef Israëls) in het oog springen.
Het boek dreigde in 1979 te worden geveild, maar is toen door het Beheerskantoor Scheveningen gekocht en vervolgens weer bij het Kurhaus beland.
Het gastenboek laat zich lezen als een geschiedenisboek.
Veel van de internationale vredesconferenties die sinds 1899 in Den Haag zijn gehouden, zijn terug te vinden in het boek in de vorm van handtekeningen van de delegaties, vaak vergezeld van prachtige (wapen) illustraties.

naar index

jenneken